Paslanmaz Bağlantı Parçaları: Nipel, Redüksiyon, Dirsek ve Ölçü Tablosu
Paslanmaz bağlantı parçaları (fittings); boruları birbirine, vanalara ve cihazlara bağlamak, hattın yönünü ya da çapını değiştirmek ve uçları kapatmak için kullanılan elemanlardır. Doğru parçayı seçmek için iki şeyi bilmek yeterlidir: parçanın bağlantı tipi (dişli mi, kaynaklı mı) ve ölçüsü. Bu rehberde en çok kullanılan parçaları, inç–DN–mm ölçü tablosunu ve seçim ipuçlarını bulabilirsiniz.
Dişli ve Kaynaklı (Patent) Bağlantı Farkı
- Dişli bağlantı: Parçalar vidalanarak takılır, sökülebilir. Genellikle 2" ve altındaki çaplarda, sık bakım gereken hatlarda kullanılır. Ölçüsü inç ile verilir (örneğin 1/2"). Sızdırmazlık teflon bant veya sıvı conta ile sağlanır.
- Kaynaklı (patent) bağlantı: Parça boruya alın kaynağıyla birleştirilir, kalıcıdır. Yüksek basınç, titreşim, hijyen gereken ve büyük çaplı hatlarda tercih edilir. Ölçüsü boru dış çapı ve et kalınlığıyla verilir (örneğin Ø33,7 x 2 mm).
Bağlantı Parçası Çeşitleri
| Parça | Görevi | Kategori |
|---|---|---|
| Nipel (hex, çift taraflı, tek taraflı) | İki dişi parçayı birleştirir | Nipel |
| Redüksiyon ve redüksiyonlu nipel | Çapı büyütür veya küçültür | Redüksiyon |
| Dirsek (dişli, kuyruklu, patent) | Hattın yönünü değiştirir | Dirsek ve Tee |
| Tee (dişli, patent) | Hattı üçe ayırır | Dirsek ve Tee |
| Rakor, manşon, hortum ucu | Sökülebilir birleştirme, düz ek, hortum bağlantısı | Rakor ve Manşon |
| Kör tapa, kep | Hattın veya ağzın ucunu kapatır | Kör Tapa ve Kep |
| Düz ve kör flanş | Cıvatalı sökülebilir bağlantı, hat kapama | Flanş |
Nipel ve Redüksiyon Ölçü Tablosu (İnç – DN – mm)
Dişli parçaların ölçüsü, bağlanacağı borunun inç ölçüsüdür; bu değer borunun gerçek iç veya dış çapı değildir. Kaynaklı parçalar ise doğrudan boru dış çapıyla seçilir. Aşağıdaki tablo üç ölçüyü birbirine çevirir:
| İnç (BSP) | DN | Boru dış çapı | Diş dış çapı (yaklaşık) |
|---|---|---|---|
| 1/8" | DN6 | 10,2 mm | 9,7 mm |
| 1/4" | DN8 | 13,5 mm | 13,2 mm |
| 3/8" | DN10 | 17,2 mm | 16,7 mm |
| 1/2" | DN15 | 21,3 mm | 21,0 mm |
| 3/4" | DN20 | 26,9 mm | 26,4 mm |
| 1" | DN25 | 33,7 mm | 33,2 mm |
| 1 1/4" | DN32 | 42,4 mm | 41,9 mm |
| 1 1/2" | DN40 | 48,3 mm | 47,8 mm |
| 2" | DN50 | 60,3 mm | 59,6 mm |
| 2 1/2" | DN65 | 76,1 mm | 75,2 mm |
| 3" | DN80 | 88,9 mm | 87,9 mm |
| 4" | DN100 | 114,3 mm | 113,0 mm |
Ölçü nasıl bulunur? Mevcut bir dişli parçanın dişinin dış çapını kumpasla ölçün ve tablonun son sütunuyla karşılaştırın. Örneğin yaklaşık 26,4 mm ölçen bir dış diş 3/4"tür.
Redüksiyon ölçüsü nasıl okunur?
Önce büyük, sonra küçük ölçü yazılır. "1/2–1/4" dişli redüksiyon 1/2" hattı 1/4" hatta düşürür. Patent redüksiyonda ise iki boru dış çapı yazılır: "Ø42,4 x Ø26,9 mm" redüksiyon 1 1/4" borudan 3/4" boruya geçiş içindir.
Flanş Ölçüleri (DN / PN10 / PN16)
DN15–DN150 arasında PN10 ve PN16 flanşların bağlantı ölçüleri (dış çap, cıvata dairesi, cıvata sayısı) aynıdır. Tam tablo için flanş kategorimize bakabilirsiniz.
| DN | Dış çap | Cıvata dairesi | Cıvata |
|---|---|---|---|
| DN15 | 95 mm | 65 mm | 4 x M12 |
| DN25 | 115 mm | 85 mm | 4 x M12 |
| DN50 | 165 mm | 125 mm | 4 x M16 |
| DN80 | 200 mm | 160 mm | 8 x M16 |
| DN100 | 220 mm | 180 mm | 8 x M16 |
Malzeme Seçimi: Neden Paslanmaz (AISI 304)?
AISI 304 paslanmaz çelik; su, buhar, basınçlı hava, gıda ve hafif kimyasal hatlarında korozyona dayanıklıdır ve hijyeniktir. Klorlu su, deniz suyu veya agresif kimyasallar için AISI 316 tercih edilmelidir. Pirinç ve galvaniz parçalar paslanmaz hatta kullanılırsa galvanik korozyon oluşabilir; mümkünse aynı malzemeden parçalar seçin.
Sızdırmazlık ve Montaj İpuçları
- Dişlere akış yönünün tersine, 3–5 tur teflon bant sarın; ilk dişi boş bırakın.
- Paslanmaz dişlerde aşırı sıkma diş sıvamasına (galling) yol açabilir; dişleri temiz tutun ve kontrollü sıkın.
- Bakımı gereken cihazların (pompa, sayaç, kondenstop) önüne ve arkasına rakor koyun.
- Kaynaklı parçalarda boru ile parçanın et kalınlığının uyumlu olmasına dikkat edin.
Sıkça Sorulan Sorular
Patent bağlantı ne demek?
Sahada kaynaklı (alın kaynaklı) bağlantı parçalarına "patent" denir. Patent dirsek, patent tee ve patent redüksiyon boruya kaynakla birleştirilir.
1/2 inç kaç mm?
1/2" boru (DN15) dış çapı 21,3 mm'dir; 1/2" dişin dış çapı yaklaşık 21 mm'dir.
Nipel ile manşon arasındaki fark nedir?
Nipelin iki ucu dış dişlidir, iki dişi parçayı birleştirir. Manşonun iki ucu iç dişlidir, iki dış dişli boru ucunu birleştirir.
Rakor ile manşon arasındaki fark nedir?
Manşon tek parçadır ve boruyu döndürmeden sökülemez. Rakor somunlu yapısı sayesinde hattı bozmadan sökülüp takılabilir.
Tüm paslanmaz bağlantı parçalarını Teknik Hırdavat kategorimizde, ölçülere göre seçerek inceleyebilirsiniz. Hangi parçaya ihtiyacınız olduğundan emin değilseniz hattınızın fotoğrafını ve ölçüsünü WhatsApp hattımıza gönderin; teknik ekibimiz doğru parçaları birlikte belirlesin.